+48 12 210 08 78 info@sovaksiegowosc.pl
Select Page

Czy spółka z o. o. gwarantuje członkom zarządu bezpieczeństwo? Kiedy i w jakich okolicznościach mogą oni zostać pociągnięci do odpowiedzialności? Jeśli szukasz odpowiedzi na te pytania, ten artykuł jest dla Ciebie.  

Zarząd a spółka z o.o.
Kto i za co ponosi odpowiedzialność w spółce z o.o.
Kiedy do osobistej odpowiedzialności jest pociągany członek zarządu
Okoliczności pozwalające uchylić się od odpowiedzialności

 

Spółka z o. o. najpopularniejszą spółką w Polsce

 

Zarejestrowanych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, jak podaje Główny Urząd Statystyczny w czerwcu 2018 roku było aż 465 065 tys., stanowią one tym samym 82,45% ogółu spółek handlowych w Polsce. Łatwo więc można wysunąć wniosek, iż są to spółki cieszące się największym zainteresowaniem wśród polskich przedsiębiorców. Z pewnością jednym z czynników przyciągających tak duże grono ich zwolenników jest bezpieczeństwo, jakie dana spółka gwarantuje.

 

Zarząd a spółka z o. o.  

 

Zacznijmy od przypomnienia, że wszystkie decyzje w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością są podejmowane przez organy. Organy to grupy osób (mogą także składać się z jednej osoby), które pełnią w spółce z o.o. pewne funkcje, takie jak:

  • zarząd,
  • rada nadzorcza,
  • zgromadzenie wspólników.

Rozpatrując kwestię wyżej wymienionego bezpieczeństwa należy również zaznaczyć, iż spółka z o.o. jest osobnym od jej organów podmiotem prawa, oznacza to, że wszelkie zobowiązania zaciągane są przez spółkę, a więc i dłużnikiem jest spółka, a nie osoby wchodzące w skład jej organów. Idąc tym tokiem rozumowania, zasadne byłoby stwierdzenie, że spółka z o.o. w całości gwarantuje bezpieczeństwo jej członkom gdyż wierzyciel spółki nie może żądać od nich zapłaty swojej wierzytelności przysługującej mu wobec spółki.

Istotnym organem w spółce z o.o. jest jej zarząd, jego zadaniem jest prowadzenie spraw spółki i reprezentowanie jej na zewnątrz. W związku z tym, to zarząd będzie decydował o zawieraniu przez spółkę konkretnych umów i jak łatwo można się domyślić, to właśnie jego dotyczy kwestia odpowiedzialności za zobowiązania spółki.

 

Kto i za co ponosi odpowiedzialność w spółce z o.o.

 

Za zobowiązania spółki ponoszą osobistą i subsydiarną odpowiedzialność osoby, które były członkami zarządu w czasie, w którym dane zobowiązania powstały oraz Ci, którzy pełnili funkcję członka zarządu w czasie, w którym dane zobowiązania już istniały i były wymagalne. Oznacza to, że nawet jeśli już nie jesteś członkiem zarządu to nadal możesz zostać pociągnięty do odpowiedzialności za zobowiązania zaciągnięte za czasów pełnienia przez Ciebie tejże funkcji.

Pomimo surowego charakteru tej odpowiedzialności wierzyciel może szukać zaspokojenia swojej wierzytelności z majątku członków zarządu najczęściej dopiero po przeprowadzeniu nieskutecznej egzekucji z majątku spółki.  

Osobista i subsydiarna odpowiedzialność oznacza, że w takich okolicznościach odpowiadają oni całym swoim majątkiem prywatnym oraz, że wszyscy odpowiadają za cały dług.  

Przykład:

Członkami zarządu spółki z o. o. są podmioty A, B i C, zaciągają one  w imieniu spółki zobowiązanie X. W międzyczasie jeden z członków zarządu, podmiot C, rezygnuje z pełnienia tej funkcji jednak niedługo po tym podmiot D podejmuje uchwałę powołującą go do pełnienia funkcji członka zarządu.

Czy w takim razie podmioty C i D są odpowiedzialne za zobowiązanie X? I w jakim stopniu odpowiadają one za to zobowiązanie?

W takim przypadku podmiot C odpowiada za dane zobowiązanie, dlatego, że to za czasu jego członkostwa w zarządzie zobowiązanie powstało, natomiast podmiot D został członkiem zarządu gdy dane zobowiązanie już istniało i było wymagalne. Zarówno podmioty A, B, C jak i D odpowiadają za dane zobowiązanie całym swoim majątkiem osobistym oraz wszyscy odpowiadają za cały dług.

 

Kiedy do osobistej odpowiedzialności jest pociągany członek zarządu

 

Bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko spółce  

Zgodnie z treścią przepisu art. 299 § 1 KSH, który brzmi następująco:

“Jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania.”

wierzyciel w pierwszej kolejności dochodzi zaspokojenia swojej wierzytelności z całego majątku spółki, dopiero w momencie, gdy spółka nie jest w stanie spłacić danego zobowiązania, może on dochodzić tej spłaty z majątku osobistego członków zarządu.  

 

Oczywiste powody do stwierdzenia nieskuteczności egzekucji

Nie zawsze konieczne jest wszczynanie egzekucji przeciwko spółce. Bezskuteczność egzekucji może zostać wykazana w momencie, w którym istnieją oczywiste powody do tego, aby stwierdzić, iż dana egzekucja nie przyniesie oczekiwanego skutku.  

Mówi o tym wyrok Sądu Najwyższego z dnia z 2007-10-02 (II CSK 301/07) zgodnie, z którym:

„Ustalenie przewidzianej w art. 299 § 1 KSH przesłanki bezskuteczności egzekucji może nastąpić na podstawie każdego dowodu wykazującego, że spółka nie ma majątku, który pozwalałby na zaspokojenie jej wierzyciela pozywającego członków zarządu. Również nieprawomocne postanowienie o umorzeniu postępowania upadłościowego pozwala na ustalenie bezskuteczności egzekucji w sytuacji, gdy z postanowienia tego wynika w sposób oczywisty, że wierzyciel nie otrzyma żadnego zaspokojenia swojej należności z powodu całkowitego braku majątku spółki, który mógłby być podzielony między wierzycieli.”

Okoliczności pozwalające uchylić się od odpowiedzialności

 

Istnieją pewne okoliczności, które po wcześniejszym wykazaniu, pozwalają danemu członkowi zarządu uwolnić się od osobistej odpowiedzialności za zobowiązania spółki.  

 

Wykazanie, że we właściwym czasie złożony został wniosek o ogłoszenie upadłości lub podanie o otwarcie postępowania układowego

Członkowie zarządu chcąc uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki zobowiązani są złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości w momencie, w którym spółka nie jest w stanie zrealizować zobowiązań względem wszystkich swoich wierzycieli. Ma to na celu zabezpieczenie interesów wszystkich wierzycieli, którzy po ogłoszeniu upadłości spółki będą mogli liczyć na równomierne zaspokojenie. Jeżeli natomiast wniosek zostanie zgłoszony, gdy majątek spółki nie wystarcza nawet na koszty postępowania upadłościowego, żaden z wierzycieli nie ma szans na pokrycie swojej wierzytelności.  

Istotne w takim przypadku jest to, iż wniosek o ogłoszenie upadłości musi zostać złożony skutecznie. Odrzucenie wniosku przez sąd z przyczyn formalnych jest równoznaczne z sytuacją, w której wniosek w ogóle nie zostałby złożony, tak więc nie będzie to okolicznością zwalniającą od odpowiedzialności.

 

Wykazanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub otwarcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy  

Postępowanie układowe jest przeznaczone dla przedsiębiorców, którzy są na skraju wypłacalności lub są już niewypłacalni. Największą zaletą otwarcia postępowania układowego jest fakt, że dłużnik w dalszym ciągu sprawuje zarząd swoim majątkiem – robi to jedynie pod nadzorem nadzorcy sądowego wyznaczonego przez sąd.

A więc członek zarządu, chcąc uniknąć odpowiedzialności za zobowiązania spółki musi wykazać, że z uzasadnionych przyczyn nie był w stanie dopełnić swojego obowiązku i tym samym nie złożył stosownego wniosku o otwarcie postępowania układowego. Do takich przyczyn zalicza się m. in. choroba uniemożliwiająca prowadzenie spraw spółki, jak również długotrwała nieobecność spowodowana m. in podróżą służbową poza granicami kraju.  

 

Wykazanie, że pomimo niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub otwarcie postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody

Okoliczność ta jest jednak w praktyce bardzo ciężka do wykazania gdyż, oznacza konieczność udowodnienia przed sądem, że nawet gdyby członkowie zarządu dopełnili swojego obowiązku i złożyli wniosek o ogłoszenie upadłości lub otwarcie postępowania układowego, dany wierzyciel i tak nie uzyskałyby zaspokojenia swojej wierzytelności.  

 

Podsumowanie

 

Pełnienie funkcji członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest bez wątpienia zaszczytną funkcją, która wiąże się jednak z dużą odpowiedzialnością. Jeśli pełnisz tę funkcję musisz pamiętać o osobistej odpowiedzialności całym swoim majątkiem prywatnym nie tylko za własne decyzje, ale również za działania pozostałych członków zarządu, a także niektórych pracowników spółki – na przykład księgowych.  

Dlatego też każda osoba pełniąca tę funkcję musi mieć świadomość ciężaru odpowiedzialności, jaka na nim ciąży i znać okoliczności pozwalające na uchronienie się przed jej konsekwencjami tak aby móc w określonym czasie podjąć odpowiednie kroki uwalniając ją od odpowiedzialności.

Myślisz o założeniu własnej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością? Napisz do nas lub umów się na bezpłatną konsultację z jednym z naszych doradców – chętnie pomożemy!