Z początkiem 2019 roku zaczęła obowiązywać nowelizacja ustaw o podatkach dochodowych, która wprowadziła tzw. exit tax. Nową daninę publiczną media określiły mianem podatku od emigracji. Wyjaśniamy, na czym polega ta regulacja, kogo dotyczy, skąd pomysł na wprowadzenie i jakie są jej potencjalne konsekwencje z punktu widzenia przedsiębiorcy i państwa.

 

Exit tax a polskie firmy

Wprowadzenie podatku od wyprowadzki za granicę jest wymogiem unijnym, wynikającym z konieczności implementacji dyrektywy unijnej ATAD (The Anti Tax Avoidance Directive). Dokument ten nakazuje państwom członkowskim wdrożenie regulacji, które mają przeciwdziałać praktykom unikania opodatkowania poprzez przenoszenie aktywów, rezydencji podatkowej lub stałego zakładu do krajów oferujących korzystniejsze preferencje podatkowe. Państwa członkowskie były zobowiązane do wprowadzenia przepisów Dyrektywy do końca 2018 r., lecz dla exit tax uczyniono wyjątek. Przepisy dotyczące podatku od niezrealizowanych zysków musiały zostać wprowadzone przez państwa członkowskie UE do końca 2019 r. Polski ustawodawca wprowadził je jednak już od 1 stycznia 2019 r.

Dyrektywa dotyczy podatników, którzy podlegają opodatkowaniu podatkiem od osób prawnych. W Polsce zdecydowano się jednak na wprowadzenie przepisów o exit tax również do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wskutek tego exit tax dotyczy również osób fizycznych oraz przedsiębiorstw w spadku.

 

Kogo dotyczy exit tax?

Exit tax w polskim wykonaniu to opodatkowanie niezrealizowanych jeszcze zysków kapitałowych, w związku z przeniesieniem przez podatnika jego aktywów do innego państwa. Exit tax polega na opodatkowaniu hipotetycznej, a nie zrealizowanej wartości zysku. Rozwiązanie to zakłada fikcję prawną, w której podatnik zbywa swój majątek, osiągając dochód.

Nowy podatek dotyczy zarówno podatników CIT, jak i PIT, jednak ci drudzy  (np. przeciętny Kowalski emigrujący w poszukiwaniu pracy), będą musieli zapłacić podatek tylko w przypadku przenoszenia składników majątku (np. papierów wartościowych, udziałów w spółkach lub funduszach inwestycyjnych) o wartości rynkowej przekraczającej cztery miliony złotych. W przypadku małżeństw kwota ta dotyczy obojga małżonków łącznie. Exit tax nie dotknie więc wielu podatników PIT. Podobnej regulacji brak jednak na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.

Stawka podatku dla podatników CIT wynosi 19%. Ustawa o PIT wprowadza zaś dwie stawki podatkowe: w wysokości 19%, jeżeli ustalana jest wartość podatkowa składnika majątku oraz w wysokości 3% w przypadku gdy nie ustala się wartości podatkowej składnika majątku. Przepis ten jest nieprecyzyjny, co może rodzić wątpliwość co do tego, jakich sytuacji dotyczy stawka w wysokości 3%. Nie jest jasne czy dotyczy ona jedynie zryczałtowanych form opodatkowania, czy w grę wchodzą również inne przypadki. 

Jednym z przewidzianych przypadków zwolnienia z płacenia daniny jest przeniesienie składników majątku za granicę na czas określony, nie dłuższy niż 12 miesięcy (np. w związku z polityką zarządzania płynnością przedsiębiorstwa). W przypadku, gdy jednak musimy ją zapłacić przewidziano możliwość rozłożenia spłaty na okres do 5 lat. Musimy oczywiście spełnić odpowiednie warunki, a decyzję podejmuje organ podatkowy.

 

Skutki wprowadzenia exit tax w Polsce

Polskie Ministerstwo Finansów przekonuje, że nowe rozwiązanie jest kolejnym krokiem w planie uszczelniania systemu podatkowego. Ma zapobiegać sytuacjom, gdy przedsiębiorstwo korzysta z sytuacji gospodarczej i sprzyjającego systemu prawnego w Polsce, ale nie partycypuje w kosztach utrzymania państwa, wyprowadzając zysk jeszcze przed opodatkowaniem. Exit tax z założenia ma więc nie tylko powiększać budżet państwa, ale również walczyć z pewnego rodzaju nieuczciwością.

Tempo prac nad wprowadzeniem exit tax było szybkie, co może budzić uzasadnione wątpliwości co do jakości nowego prawa. W przepisach nie brakuje niejasnych zapisów, dlatego trudno oszacować ich realne skutki. Budżet państwa skorzysta z nowych regulacji, jeżeli część przedsiębiorców zrezygnuje z przeniesienia swojej działalności za granicę i odprowadzi podatki dochodowe w Polsce. Wpływy powinny się również zwiększyć, jeżeli mimo to firmy będą opuszczać kraj i płacić podatek od niezrealizowanych zysków (choć może być to tylko krótkoterminowa korzyść). Nie można wykluczyć scenariusza, w którym zmiany okażą się niekorzystne dla naszej gospodarki, gdyż zniechęcą przedsiębiorców do zakładania nowych przedsiębiorstw w Polsce. Nawet Ministerstwu Finansów trudno oszacować skutki finansowe wprowadzenia nowej daniny.

Szczególnie kontrowersyjne są przepisy o opodatkowaniu osób fizycznych. Nie wymaga ich Dyrektywa ATAD. Ustanowiony próg czterech milionów złotych jest względnie wysoki, choć może boleśnie uderzyć w pewne grupy zawodowe, np. menedżerów w korporacjach międzynarodowych, zmuszonych do mobilności w ramach pracy. 

Zastanawiasz się nad tym, jakie mogą być potencjalne skutki wprowadzenia exit tax dla Twojego biznesu? Myślałeś o przeniesieniu firmy za granicę, ale przepisy o exit tax budzą Twoje wątpliwości? Napisz do nas lub umów się na bezpłatną konsultację z jednym z naszych doradców.


Data ostatniej aktualizacji artykułu: